اکباتان ؛ سدی که ۵۰ میلیارد تومان اعتبار اضافی هم نتوانست از به گل نشستنش ممانعت کند!
45 میلیارد تومان هزینه افزایش ارتفاع سدی که از زیر در حال پرشدن است! چرا؟
همین ۲۴ شهریور ماه سال گذشته بود که جناب آقای فتاح در آیین رونمایی از طرح افزایش ۲۵ متری به ارتفاع سد اکباتان شرکت کرد و اعلام داشت که ۴۵ میلیارد تومان دیگر هزینه کردیم تا ارتفاع سد را از ۵۴ متر به ۷۹ متر برسانیم و بدینترتیب همدانیهای عزیز بروند به دنبال خواب خوششان که شهر در امن و امان است و آب شرب فراهم!
و این سرنوشت غم انگیز سد اکباتان است!
امّا همان طور که در این تصاویر میبینید، تصاویری که در تاریخ ۱۷ مهرماه ۱۳۸۷ برداشت شده است، نهتنها از آن همه آبی که قرار بوده در پشت سد برای کشاورزان و شهروندان همدانی ذخیره شود، خبری نیست، بلکه حجم رسوب چنان زیاد است که گمان نمیکنم ارتفاع سد حتا به ۴۰ متر هم برسد! یعنی ۱۴ متر کمتر از ارتفاع نخستین سدی که در سال ۱۳۴۲ ساخته شده بود!
مردم محلی ناباورانه خشکیدگی دریاچه سد اکباتان را نظاره میکنند!
گفتنی آن که سد اکباتان در ۱۰ کیلومتری جنوب شرقی شهر همدان بر روی رودخانهی آبشینه، پایینتر از محل تلاقی رودخانههای یلفان و ابرو واقع شده است. حوضه آبخیز رودخانه آبشینه وسعتی برابر با ۲۳۱/۵ کیلومتر مربع دارد. بیشینهی ارتفاع این آبخیز ۳۵۸۰ متر از سطح دریا بوده و متوسط بارندگی سالانهی آن به ۳۱۲/۹ میلیمتر میرسد. همچنین میانگین نرخ رسوبدهی سالانهی آن ۲۹/۸ تن در هکتار است که از متوسط کشور در بسیاری از مناطق کمتر است. با این وجود، وضع انباشت رسوب، حقیقتاً شرمآور است.
در این تصویر کاملاً می توان دریافت که عمق رسوب به حدود ۳۰ متر می رسد!
همچنین یک نکته حایز اهمیت دیگر آن که برای اولین بار است که بر ارتفاع یک سد به اندازه ۵۰ درصد ارتفاع موجودش، افزوده میشود.
ارتفاع رسوب در دیواره آبراهه آبشینه به ۲۰ متر می رسد!
پرسش اصلی این است که آیا سزاوار نبود پیش از آنکه دهها میلیارد تومان برای ساخت سد آبشینه و افزایش ارتفاع سد اکباتان هزینه شود، نخست چارهای برای مدیریت یکپارچه آبخیز بالادست سد میشد تا شاهد حفاریهای غیر مجاز معادن سیلیس در بالادست سد نباشیم و نیز با تکمیل عملیات آبخیزداری و احیای پوشش گیاهی مراتع بالادست، اینگونه سرمایه ملی خویش را به هدر ندهیم؟
اکباتان؛ سدی که به گل نشسته است!
آنگاه شاید ناچار نبودیم تا رویشگاه منحصر به فرد کاج سیاه را نیز اینگونه قلع و قمع کرده و نابود سازیم.
رویشگاه ارزشمند کاج سیاه در حاشیه دریاچه که در سال ۸۵ نابود شد!
مقایسهی تصاویر سد اکباتان بین دو بازدیدی که از منطقه در ۲۲ خرداد ۱۳۸۵ و ۱۷ مهر ۱۳۸۷ داشتم، خود گویای همه چیز است.
22 خرداد ۱۳۸۵ - رویشگاه کاج سیاه در حاشیه دریاچه سد اکباتان
راستش باید اعتراف کنم، سدسازی اگر هیچ فایدهای نداشته باشد، این مزیت بزرگ و ارزشمند را داشت تا به مدیران طبیعتستیز و مردم ناآگاه و به خواب رفتهی کشور نشان دهد که با چه نرخ نگرانکنندهای، گرانبهاترین بخش از سرزمین مادری، یعنی خاک را داریم از دست میدهیم. خاکی که برای تکامل هر سانتیمتر مکعب آن، به طور متوسط باید ۵۰۰ سال به انتظار بنشینیم! وای بر ما …
آخرین نفسهای کاج سیاه!
برای مطالعه بیشتر:
- برداشت غیر مجاز سیلیس، سد اکباتان را تهدید می کند
- سد اکباتان همدان پس از ۴۰سال به گل نشست
- آثار خشکسالی در سد اکباتان همدان
- رسوبسنجی و رسوبشناسی مخزن سد اکباتان با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور
- سد بدون آب و افتتاح نمایشی!
- سد اکباتان با کوچکترین بارش باران پر از رسوب میشود!
- طرح افزایش ارتفاع سد اکباتان همدان در کشور منحصر به فرد است!
- ارزیابی تاثیر عملیات آبخیزداری بر رسوبگذاری و عمر مفید سد اکباتان
- وزیر نیرو: افزایش ارتفاع سد اکباتان از سختترین پروژههای عمرانی کشور بود
- استاندار همدان: جبران خشکی سد اکباتان حاکی از یک انسجام مدیریتی است
- تغذیه مصنوعی وسد اکباتان
دو سال پیش با اروند به اکباتان رفته بودم ... انگار نگاه مضطربش خبر از سرنوشت غم انگیز امروز سد اکباتان میداده است!
شنبه ۲۰م مهر ۱۳۸۷ در ۲:۰۰ ب.ظ
یه زمانی تو رودخونههای شمال چقدر آب بود. انقدر اومدن ماسههای کنار رودخونهها و بعد زمینهای کشاورزی رو کشیدن و بردن که خصلت طبیعیی زمین از بین رفت و آب گمراه شد! یا راحت بخار شد یا به زمین فرو نرفت و شد سیل پلبرانداز. حیف اون رودخونه های ناز! که چه ماهیگیریهایی در آنها میشد آغاز.
شنبه ۲۰م مهر ۱۳۸۷ در ۵:۳۳ ب.ظ
به نظرم سد سازی دیگر به درد نمی خورد…شما رود کرج رو چرا نمیگید که خشک شده است:(هر دفعه به سمت دانشگاه میرم و از کنارش رد میشم به مهندسینی که سد رو ساختن لعنت می فرستم….البته مهندس فرانسوی گناهی نداره بلکه مدیران بعد از افتتاح سد باعث این خسارات هستند!
شما به بلاگ زیر بروید…
http://amozeshtarvij.blogfa.com/
از آبگیری سد سویند خوشحالند…اسمش را هم گذاشته کارشناس اقای زارعی!روزی خواهد شد که بر خودشون لعنت می فرستند… ظلمی که بر اکوسیستم منطقه بر تک تک جانداران وارد شده بعدها در قیامت گریبانگیرشان خواهد شد!در جهنمی خواهند افتاد که از جهنمی که در این زمین درست کردند بدتر خواهد بود!دلم پرست جناب درویش…حال من ۴ سال است به مسئله محیط زیست وارد شدم:(این خاک دارد می سپارد جان…
دور نمی بینم که در آینده در کنار واردات آب خاک هم وارد کشور شود!
راستی شما نفگتید ارتفاع فروچاله کبودرآهنگ چقدر است؟!
پاسخ:
با سپاس از شما … عمق فروچاله حدود ۲۰ متر و قطر آن بین ۲۵ تا ۳۰ متر بود.
موفق باشید.
شنبه ۲۰م مهر ۱۳۸۷ در ۸:۳۶ ب.ظ
یکی دو سال پس از افتتاح سد بود و من با دوستان برای شنا به آنجا رفته بودیم. در مدخل سد با کمال تعجب شاهد بوستان شدیم که در آن هندوانه کاشتهبودند.
وقتی داستان را با محسن لطفیان مطرح کردم گفت “باید از خاک پشت سد حفاظت کرد والا تا چندی بعد از خبری نخواهد ماند”.
او آن زمان مشغول انجام وظیفه در حوزهی آبگیری سد کرج بود و من بسیار از او آموختم.
یادش گرامی! سالیانی است از او بیخبرم.
دوشنبه ۲۲م مهر ۱۳۸۷ در ۱:۰۲ ق.ظ
سلام…
من هم با کمی تاخیر از این بحران نوشتم…
دوشنبه ۲۲م مهر ۱۳۸۷ در ۹:۰۳ ق.ظ
عکسی که من کار کردم یکی از فروچاله های بیشمار همدان است متاسفانه.
سه شنبه ۲۳م مهر ۱۳۸۷ در ۱:۵۶ ق.ظ
سلام. به این لینک هم سری بزنید.
http://www4.irna.ir/View/FullStory/Photo/?NewsId=174338
سه شنبه ۲۳م مهر ۱۳۸۷ در ۱۲:۲۳ ب.ظ
سلام و ممنون از مطلب خوب و عکس های خوب شما- چندین سال پیش با یک از کارمندان با سابقه این سد اکباتان هم سفر شده بودم و از صحبت های ایشان با چند و چون مدیریت در ورود و خروج و مدیریت دریچه های این سد آشنا شدم- در اغلب سال هایی که سد اکباتان کم آب می شود علتش سوء مدیریت در همین کار است. حجم آب و ظرفیت سد اکباتان نسبت به وسعت حوضه آن بزرگ نیست و با چنین خشکسالی نباید چنین خالی می شد. این مقوله ای اس که کمتر در بررسی آب سدها به آن توجه شده است.در مورد افزایش ارتفاع این سد نیز باید بگویم که از ابتدای ساخت توسط سازنده در مدارک سد ثبت شده بوده که قابلیت افزایش دارد. به هر تقدیر باید بگویم که اصل حرف همان است که گفتید. موضوع مدیریت آبخیز در بالا دست با مشکل اساسی روبروست و عملیات آبخیزداری نیز اثربخشی کمی در مقایسه با حجم عظیم تخریب ها و دستکاری ها به ویژه به دلیل تخریب پوشش گیاهی و چرای بی رویه دام و شخم اراضی داشته است.
پاسخ:
ممنون جناب مهندس عزیز.
به نکته خوبی اشاره کردید. با توجه به وسعت زیاد آبخیز سد اکباتان، این خشکیدگی بسیار پرسش برانگیز است.
موفق باشید