دنا: نگین بیبدیل زاگرس
کیست که ایرانی باشد و دنا را نشناسد؟ کیست که دلش برای طبیعت وطن بتپد و هنوز نداند که دنا همتایی در این طبیعت ناب ندارد؟ کیست که نداند برای مردمان دنا هنوز بیژن و رستم و رودابه و سیاوش و … زنده هستند و هنوز زیباترین مکانهایشان را به نام پهلوانان نامی شاهنامهی حکیم جاودان توس مینامند؟ و سرانجام آن که کیست که نداند استفاده از صفت نگین برای «دنا» بیشتر از آن که چیزی به دنا بیافزاید، ارزش «نگین» را بالا برده است!
با این وجود کیست که بداند ارزش هر هکتار از خاک دنا از منظر ارزشهای گیاهشناختی، معادل ارزش یکصد هکتار از خاک وطن است؟ و کیست که بداند ارزش ۲۵۷ هکتار از خاک وطن از منظر غنای جانوری برابر با فقط یک هکتار از خاک دنا است؟
آیا قدر این موهبت را میدانیم؟!
در این مجال کوتاه میخواهم همراهان عزیزم در مهار بیابانزایی را به سفری مجازی دعوت کنم؛ سفری به بلندای چکاد ۴۴۱۳ متری دنا، به سرزندگی و تپندگی آبشار چندطبقهی پوتک، به شکوه اسرارآمیز بلوریترین غار یخی ایران و به پهنای ۹۳۸۲۷ هکتاری منطقهی حفاظتشدهای که نظیرش را کمتر میتوان در این کهن بوم و بر مقدس سراغ گرفت؛ منطقهای که مطابق نقشهی پیش رو بخشهایی از آن در سه استان کهکیلویه و بویراحمد، اصفهان و چهارمحال و بختیاری واقع شده است.
این قلمرو سبز در موقعیت جغرافیایی ۵۱ درجه و ۹ دقیقه تا ۵۱ درجه و ۳۷ دقیقهی طول شرقی و ۳۰ درجه و ۵۲ دقیقه تا ۳۱ درجه و ۱۴ دقیقهی عرض شمالی واقع شده و بخشی از سرشاخههای آبخیز پهناور کارون را دربرمیگیرد.
تعداد ۴۴۰ گونهی گیاهی (متعلق به ۶۲ خانواده) در منطقهی حفاظتشدهی دنا شناسایی شده است که از این تعداد، ۱۲۳ گونه از اهمیت حفاظتی بیشتری برخوردار هستند، چرا که یا اندمیک (انحصاری یا بومی کشور) بوده یا در معرض خطر، آسیبپذیر و نادر به شمار میروند (۲۸ درصد). با این حساب، افزون بر ۶ درصد از مجموع گیاهان آوندی کشور تنها در ۶ صدم درصد از خاک کشور تجمع یافتهاند؛ به دیگر سخن، هر هکتار از خاک دنا، از منظر غنای پوشش گیاهی، ارزشی معادل ۱۰۰ برابر هر هکتار از خاک ایران دارد.
افزون بر آن، متجاوز از ۷۷ گونهی پرنده (۶/۱۵ درصد)، ۲۳ گونهی پستاندار (۴/۱۴ درصد)، ۳۵ گونه خزنده (۷/۱۹ درصد) و ۲۰ گونهی ماهی (۵/۱۱ درصد) در محدودهی مورد مطالعه شناسایی شدهاند. یعنی در مجموع ۱۵۵ مهرهدار در منطقهی حفاظتشدهی دنا زیست میکنند که برابر است با ۴/۱۵ درصد از کل مهرهداران شناخته شدهی کشور. به سخنی دیگر، از منظر تنوع جانوری، هر هکتار از زیستگاه دنا، حدود ۲۵۷ برابر هر هکتار از خاک کشور ارزش دارد.
بنابراین، در مجموع میانگین ارزش تنوع زیستی گیاهی و جانوری هر هکتار از سرزمین دنا معادل ۱۷۹ برابر هر هکتار از خاک کشور است.
بیشترین فراز منطقه حفاظت شده دنا، ۴۴۱۳ متر از سطح دریا ارتفاع دارد و قله دنا نامیده میشود و پستترین فرود آن، نقطهای است در شمال غربی آبادی کلهگله با ارتفاع ۲/۱۳۵۹ متر. به دیگر سخن، تفاوت فراز و فرود محدوده مطالعاتی به ۸/۳۰۵۳ متر میرسد که باتوجه به وسعت عرصه، دلالت بر غلبهی وجه کوهستانی بر دشتی آن و شیب بالای منطقه دارد.
در بارهی دنا – این نگین ناهمتای زاگرس – بیشتر خواهم نوشت …
دوشنبه ۱۴م اردیبهشت ۱۳۸۸ در ۷:۴۷ ق.ظ
سفر مجازی دلچسبی بود
بی صبرانه منتظر ادامه سفر هستم
دوشنبه ۱۴م اردیبهشت ۱۳۸۸ در ۸:۳۴ ق.ظ
خوشحالم که حتی سفرهای مجازی هم می توانند دلچسب بوده و حال آدم را خوش کنند. فکر کنم اگر مسئولین سازمان گردشگری می دانستند، این نوع سفر ها را نیز به حساب خود گذاشته و آمار سازمان متبوع شان را بالاتر هم می بردند! لابد شنیده اید که آقایان اعلام کرده اند امسال ۴۰ درصد بر میزان سفرهای نوروزی افزوده شده است؛ در حالی که وزارت نفت اعلام کرده مصرف بنزین در این مدت نسبت به سال قبل ۱۰ درصد هم کاهش یافته!!
دوشنبه ۱۴م اردیبهشت ۱۳۸۸ در ۲:۳۴ ب.ظ
جالب تر اینجاست که قبل اعلام آمار با هم هماهنگ هم نمی کنند! (;
دوشنبه ۱۴م اردیبهشت ۱۳۸۸ در ۲:۴۳ ب.ظ
سلام
سفر جالبی بود.
اطلاعات خوبی دریافت نمودم.
منتظراطلاعات بیشتر هستم.
موفق و بهروز باشید.
بدرود.
دوشنبه ۱۴م اردیبهشت ۱۳۸۸ در ۲:۴۶ ب.ظ
اگر بخواهیم از این جور نکات جالب فهرستی تهیه کنیم که گمان برم سیاهه ای بس طویل آفریده خواهد شد. نگاه کنید به ماجرای حضور یا عدم حضور زنان در ورزشگاه ها، ماجرای نغییر ساعت رسمی کشور، ماجرای تغییر ساعت کار بانکها، ماجرای سهمیه بندی بنزین، ماجرای طرح تحول اقتصادی و …
دوشنبه ۱۴م اردیبهشت ۱۳۸۸ در ۲:۴۷ ب.ظ
زنده باشی ابوحنانه عزیز. به چشم.
دوشنبه ۱۴م اردیبهشت ۱۳۸۸ در ۳:۰۷ ب.ظ
مطلب جالبی بود . موفق باشید
دوشنبه ۱۴م اردیبهشت ۱۳۸۸ در ۴:۲۳ ب.ظ
از آشنایی با شما خوشحالم جناب حامد رحیمی عزیز. امید که روزگار محیط زیست زیبای بافق در شأن نام و مردم پاکنهادش باشد.
دوشنبه ۱۴م اردیبهشت ۱۳۸۸ در ۹:۰۶ ب.ظ
با سلام . مطالبتون رو خوندم بسیار ارزشمند بودند . ایام به کام
دوشنبه ۱۴م اردیبهشت ۱۳۸۸ در ۹:۱۲ ب.ظ
سپاسگزار همراهی و لطفتان هستم رامیار عزیز. در آن بالاها سلام مرا هم به ابرها و برف ها برسان …
چهارشنبه ۱۹م اسفند ۱۳۸۸ در ۱۰:۴۸ ب.ظ
سلام من می خواستم بدونم چرا به دنا می گن بهشت زخمی زاگرس؟ آخه دارم واسه نشریه مقاله می نویسم خودم سردبیر نشریه هستم می خواستم در این باره کمکم کنید