یکی از سخنرانان هم‌اندیشی دیروز در تالار اجتماعات ساختمان مرکزی مهندسین مشاور ایران، آقای مهندس احمد آل یاسین بود؛ متخصص پیشکسوتی که نشان داده علم‌آموزی، پژوهش و مطالعه حد و مرزی ندارد و سن و سال هم نمی‌شناسد. عنوان سخنرانی ایشان، «تشدید آثار خشکسالی به علت اثرات منفی تغییر در منابع زیستی جهان» بود و در تحلیلی موجز و مستند به آمار جهانی و ملّی نشان داد که حتا اگر همه چیز بر وفق مراد باشد و مدیریت مطلوب هم بر سرزمین اعمال شود، فقط کافی است رشد کنونی جمعیت جهان به همین منوال ادامه یابد تا بحرانی با عواقبی برگشت‌ناپذیر گریبان همه‌ی ما را بگیرد. نکته‌ای که شاید بیش از هر کسی در این عالم، باید برای رییس جمهور محمود احمدی‌نژاد، حایز اهمیت و زنهاردهنده باشد که همچنان از هر فرصتی برای کوبیدن بر طبل بمب جمعیتی خویش استفاده می‌کند.
در اینجا بخشی از آمارهای ارایه شده توسط این دانشمند عاشق وطن را برای آگاهی و استفاده خوانندگان عزیز مهار بیابان‌زایی منتشر می‌کنم:

جمعیت در یک نگاه

• جمعیت جهان از ۲۵۰۰ میلیون نفر در سال ۱۹۵۰ به ۷۶۰۰ میلیون نفر در سال ۲۰۰۸ افزایش یافته
• رشد جمعیت در ۵۰ سال اخیر از رشد جمعیت در ۴ میلیون سال بعد از خلقت آدم بیشتر بوده
• ۲۶۰۰ میلیون نفر از مرم جهان از دسترسی به بهداشت محرومند
• ۲/۱ میلیارد نفر از گرسنگی و سوء تغذیه رنج می‌برند و ۲/۱ میلیارد نفر هم از پرخوری در عذابند .
• ۱/۱ میلیارد نفر از دسترسی به آب سالم و کافی محروم ‌اند و سالانه حدود ۳ میلیون نفر به علت ابتلا به بیماریهای ناشی از آبهای آلوده جان می‌سپارند.
• سالانه ۳۰ میلیون نوزاد کم وزن و بیمار از مادران مبتلا به سوء تغذیه متولد می‌شوند.
• هم اکنون ۸۷۵ میلیون نفر بزرگسال بی‌سواد در جهان وجود دارد.
• ۵۷ درصد جمعیت آسیا و ۵۱ درصد جمعیت آفریقا در نواحی نیمه بایر و خشک زندگی می‌کنند.

• تنها جمعیت زیاد نمی‌شود، بلکه الگوی مصرف در حال تغییر و افزایش است.
• رشد بی‌رویه جمعیت و انفجار آن می‌تواند به بروز کشمکش‌های سیاسی بین کشورها و درون کشورها منجر شود.

نتیجه:
• جویندگان کار نواحی شمالی چین با عبور از مرز وارد قسمت‌های کم جمعیت روسیه می‌شوند. جویندگان کار آمریکای جنوبی به طور غیر قانونی وارد آمریکا می‌شوند. جویندگان کار در هند و پاکستان و یمن و  افغانستا ن و کشورهای فقیر آفریقایی (والبته ایران)  سرگردان و آواره هستند.

• امروز بسیاری از دولت‌ها در مقابل فشار جمعیت اظهار عجز و درماندگی می‌کنند و یکی از علل عمده فرسودگی دولت‌ها تراکم جمعیت و عدم توانمندی دولت‌ها در تأمین بهداشت و رفاه عمومی است.

منابع آب در یک نگاه

درجهان نزدیک ۱۴۰۰ میلیون کیلومتر مکعب آب وجود دارد که :

• ۹۷ و نیم درصد آبهای جهان آب شور و ۲ و نیم درصد آن آب شیرین است که کمتر از ۱ درصد آن آبهای شیرین تجدید شونده است و بقیه آن را یخچال‌ها و پوشش‌های دائمی برف تشکیل می‌دهد.
• منابع آب شیرین تجدید شونده زمین از ۱۱۰ هزار کیلومتر مکعب بارندگی سالانه بدست می‌آید که از آن ۴۳ هزار کیلومتر مکعب منابع قابل دسترسی است که :
• ۳۸ هزار کیلومتر مکعب آن سالانه برداشت می شود.
• از ۳۸ هزار کیلومتر مکعب برداشت سالانه
• ۲۶۶۰۰ کیلومتر مکعب معادل ۷۰ درصد برای کشاورزی
• ۳۸۰۰ کیلومتر مکعب معادل ۱۰ درصد برای مقاصد شهری و شرب
• ۷۶۰۰ کیلومتر مکعب معادل ۲۰ درصد برای صنایع بمصرف می‌رسد.
• متوسط سرانه آب قابل دسترسی جهان در سال ۱۹۵۰ بالع بر ۱۷۲۰۰ متر مکعب در سال بود.
• ولی همین سرانه آب قابل دسترسی در سال ۲۰۰۸ به ۶۴۰۰ متر مکعب -  نزدیک یک سوم - کاهش پیدا کرده است و در سال ۲۰۲۵ به ۴۷۰۰ متر مکعب خواهد رسید.

اراضی کشاورزی در یک نگاه

• جمع مساحت خشکی‌های زمین ۵/۱۳ میلیارد هکتار یا ۱۳۵ میلیون کیلومتر مربع است
• مساحت اراضی زیر کشت جهان حدود ۱۵ و نیم میلیون کیلومتر مربع است
• مساحت اراضی زیر شبکه‌های آبیاری جهان ۲۷۷ میلیون هکتار است.

زمین‌های کشاورزی در جهان، با چهار خطر جدی روبرو است:

• فرسایش خاک

• بیابان زایی

• زمین های کشاورزی در کام شهرها و کلان‌شهرها

• خرید حقابه کشاورزان از طرف کلان‌شهرها

• سرانه اراضی کشاورزی جهان روزبه روز به دلیل افزایش جمعیت و وراثت رو به کاهش می‌گذارد، سرانه اراضی زیرکشت جهان حدود ۲۳/۰ هکتار یا ۲۳۰۰ متر مربع است .هم اکنون سرانه اراضی کشور چین با ۱۳۰۰ میلیون نفر جمعیت، حدود ۶۰۰ متر مربع است که پیش بینی می‌شود تا سال ۲۰۲۵ به ۳۵۰ متر مربع کاهش یابد. همچنین سرانه اراضی کشاورزی هند با ۱/۱ میلیارد جمعیت ۶۵۰ متر مربع است که انتظار می‌رود تا سال ۲۰۲۵ به کمتر از ۵۲۰ متر مربع تنزل یابد.

• سرانه اراضی کشاورزی ایران در سال ۱۳۳۵ حدود ۵۵۰۰ متر مربع بود که در حال حاضر به ۲۷۰۰ متر مربع رسیده است و پیش بینی می‌شود در سال ۲۰۲۵ به ۲۲۰۰ متر مربع تقلیل یابد.

آل یاسین سخنان خود را با نمایش این نمودار هشداردهنده به پایان برد؛ نموداری که نشان می‌دهد از حدود سال ۱۹۸۸ میلادی به بعد، کره‌ی زمین به آستانه‌ی تحمل بوم‌شناختی (اکولوژیکی) خود رسیده و هم‌اکنون شمار جمعیت ساکن در کره‌ی زمین حدود ۲۰ درصد بیشتر از ظرفیت پذیرش بوم‌شناختی آن است؛ رخدادی که به خودی خود می‌تواند آثار وخیم خشکسالی‌های دوره‌ای در ایران زمین را چند برابر کند. همانگونه که خشکسالی اخیر چنین کرده و خسارت‌های ریالی حاصل از آن از مرز ۱۳ میلیارد دلار (بیش از ۵ برابر مجموع خسارت وارد شده در خشکسالی سه ساله ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۰) گذشته است. هرچند، نباید فراموش کرد که به قول عباس کشاورز، مجموعه‌ای از بی‌تدبیری‌های مدیریتی هم در این بحران مؤثر بوده است؛ موضوعی که به آن خواهم پرداخت.

این مطلب در تاریخ چهارشنبه ۲۳م مرداد ۱۳۸۷ در ساعت ۱۱:۱۰ ق.ظ و تحت دسته (های) توسعه افسارگسيخته, جمعيت, خشكسالي, همايش‌ها منتشر شده است. شما می توانید دیدگاه های این نوشته را از طریق RSS 2.0 دنبال کنید. شما می توانید نظر دهید ، یا از سایت خود دنبالک ارسال کنید.